[ARTIKEL Integriti Siri 12/2026]
Disediakan oleh: Darwis Awang, Pengarah Bahagian Integriti UMS
Pernahkah kita mendengar ungkapan, “Kalau bos buat, kita pun boleh buat”?
Ungkapan ringkas ini menggambarkan satu hakikat dalam organisasi. Budaya kerja sering terbentuk bukan semata-mata melalui peraturan yang ditulis, tetapi melalui tingkah laku yang dilihat dan dicontohi setiap hari.
Integriti bermula daripada individu. Kita datang bekerja dengan jujur, melaksanakan amanah, tidak menyalahgunakan kuasa dan berani mengatakan yang benar. Namun, adakah kejujuran individu sahaja mencukupi untuk membentuk sebuah universiti yang berintegriti?
Bayangkan seorang pegawai yang sentiasa mematuhi prosedur perolehan. Namun, apabila keputusan dibuat berdasarkan hubungan peribadi, bukannya kelayakan, pegawai tersebut akhirnya berdepan tekanan. Dia mungkin jujur, tetapi sistem di sekelilingnya belum tentu menyokong kejujuran itu.
Di sinilah pentingnya perubahan daripada integriti individu kepada integriti organisasi.
Sistem yang baik tidak sepatutnya bergantung kepada siapa yang memegang jawatan. Sebaliknya, sistem perlu memastikan setiap keputusan dibuat secara telus, adil dan boleh dipertanggungjawabkan.
Contohnya, dalam urusan pemilihan pembekal, kriteria penilaian mestilah jelas, konflik kepentingan diisytiharkan dan keputusan direkodkan. Apabila proses ini diamalkan secara konsisten, ruang untuk pilih kasih semakin mengecil.
Namun, sehebat mana pun sistem yang dibina, semuanya boleh menjadi sekadar dokumen jika kepimpinan tidak menunjukkan teladan.
Seorang ketua yang menepati masa, menerima teguran, mengakui kesilapan dan tidak menggunakan kedudukannya untuk mendapatkan keistimewaan sebenarnya sedang mengajar integriti tanpa perlu berceramah.
Sebaliknya, apabila ketua berkata, “Ikut sahaja arahan saya,” walaupun prosedur diketepikan, mesej yang sampai kepada kakitangan amat berbahaya. Mereka mungkin mula percaya bahawa kedudukan lebih penting daripada peraturan.
Dalam konteks Universiti Malaysia Sabah (UMS), pembudayaan integriti memerlukan komitmen semua pihak, daripada pengurusan tertinggi, ketua jabatan, ahli akademik, pegawai pentadbiran hinggalah kakitangan pelaksana dan mahasiswa.
Kepimpinan perlu mewujudkan persekitaran yang membolehkan warga universiti bertanya, menegur dan melaporkan perkara yang tidak betul tanpa rasa takut. Kesilapan perlu diperbetulkan, kelemahan sistem diperbaiki dan tindakan mesti dilaksanakan secara adil.
Akhirnya, kejayaan pembudayaan integriti bukan diukur melalui banyaknya poster, slogan atau program yang dianjurkan. Ukuran sebenarnya ialah apabila warga UMS tetap melakukan perkara yang betul, walaupun tiada siapa memerhati.
Integriti bermula dengan diri kita, diperkukuh melalui sistem dan dihidupkan oleh kepimpinan.
Kerana budaya integriti yang sebenar bukan sekadar diwariskan melalui kata-kata, tetapi dibuktikan melalui tindakan, dari satu generasi kepimpinan kepada generasi berikutnya.
